خانه
اخبار روز حوزه تجارت
داستان بازرگانی ماندگار
با مجموعه ماندگار در تماس باشید
توی محیطهای صنعتی مثل پالایشگاهها، شرکتهای پتروشیمی یا کارخانههای مواد شیمیایی جعبه برق معمولی جواب دهی ندارد و در این مکانها که بخار مواد قابل اشتعال در هوا پخش هست، هر جرقه کوچکی میتواند موجب دردسر بزرگ شود. اینجا دقیقا جایی است که باکس ضد انفجار معنا پیدا میکنه. در ادامه به معرفی این محصول، انواع، کاربردها، مشخصات، تشخیص اصل و تقلبی و برترین برندها خواهیم پرداخت.
باکس ضد انفجار چیست؟
این محصول یک محفظه ی فلزی یا کامپوزیتی خیلی مقاوم است که برای جای گیری تجهیزات الکتریکی مانند ترمینال ها، فیوزها، منبع تغذیه، پی ال سی و در کل تجهیزات کنترلی استفاده میشود و به طوری طراحی و تولید میشوند که شعله و در نتیجه آن انفجار از محفظه خارج نشود
در شاپ صنعت مرجع تجهیزات ضد انفجار ایران چنین آمده است:
باکس ضد انفجار نوعی محفظه ضد انفجار است و به گونه ای طراحی و تولید شده است که از بروز شوک های الکتریکی، جرقه و انفجار و اختلال در اتصالات و اقلام داخلی مانند اجزای الکتریکی، بردهای الکترونیکی، منبع تغذیه و ترمینال جلوگیری به عمل می آورد و ایمنی را در مناطق مستعد خطر دوچندان کرده است. باکس ضد انفجار برای کاربردهای مختلف در ابعاد گوناگون با جنس استنلس استیل ، آلومینیوم و GRP عرضه می گردد.
باکس ضد انفجار آلومینیوم
باکس ضد انفجار نوع آلومینیوم به دلیل وزن پایین و راحتی در نصب به نسبت سایر مدل ها در پروژههای صنعتی بسیار محبوب تر است اما در محیطهای خورنده مثل مناطقی که نزدیک به دریا هستند یا کارخانه هایی که دارای مواد شیمیایی شدید هستند نیاز به پوشش ضد خوردگی است تا ایمنی آن بالا رود
باکس ضد انفجار جی آر پی
Grp برای مکانهایی استفاده میشود که مقاومت در برابر مواد شیمیایی بسیار مهم است اما تجربه متخصصان در پروژه ها نشان داده که برای محیطهای پر ضربه یا آسیب مکانیکی بالا باکس ضد انفجار جی آر پی خیلی مطمئن نیست و باید یا دقت بیشتری انتخاب شود
باکس ضد انفجار استیل
این آلیاژ بادوام ترین و گرانترین مدل بین باکس ضد انفجار است که در محیطهای مرطوب و خورنده بسیار محبوب است چراکه در مقابل زنگ زدگی و خوردگی بسیار مقاوم است اما نقطه ضعف آن این است که نسبت به آلومینیوم و جی آرپی سنگین تر بوده و هزینه خرید و نصب در پروژهها بالاتر میباشد.
انواع باکس ضد انفجار چیست (از نظر نوع حفاظت)
باکس ضد انفجار ex d
این نوع برای تجهیزاتی است که احتمال جرقه در آن ها وجود دارد یعنی اگر داخل باکس جرقه یا انفجار بسیار کوچکی اتفاق بیفتد این محفظه اجازه خروج شعله به محیط بیرونی را نخواهد داد
باکس ضد انفجار ex e
این مدل استاندارد به این شکل است که اصلا شرایط ایجاد جرقه در محفظه به وجود نیاید. طراحی ایمن تر ترمینال ها و اتصالات از پایه کاهش داده میشود.
کاربرد باکس ضد انفجار چیست(در صنایع)
- شرکتهای نفت و گاز
- پتروشیمی
- معادن
- کارخانه های رنگ و رزین
- صنایع غذایی و دارویی
- سیلوها و انبارهای مواد قابل سوختن
- ایستگاه ها و مخازن سوخت
مشخصات فنی و استانداردهای ضروری باکس ضد انفجار چیست
| توضیح کوتاه | مشخصه فنی |
| آلومینیوم، استیل یا GRP بسته به شرایط محیطی | جنس بدنه |
| Ex d یا Ex e بر اساس نوع تجهیز داخل باکس | نوع حفاظت |
| مناسب Zone 1 یا Zone 2 | زون قابل استفاده |
| معمولاً IP65 یا IP66 | درجه حفاظت IP |
| متناسب با نوع محیط خطرناک | کلاس گاز / گرد و غبار |
| نشاندهنده حد مجاز دمای سطح باکس | کلاس دمایی (T-Class) |
| ضد انفجار و رزوهای | گلند ورودی کابل |
| دارای تأییدیه ATEX یا IECEx | استانداردها |
راهنمای خرید و انتخاب باکس ضد انفجار
برای انتخاب صحیح این محصول، اول از همه باید محیط نصب را بررسی کنید: مرطوب است؟ خورنده یا دارای گرد و غبار انفجاری با توجه به این ویژگی میتوان جنس بدنه و نوع حفاظت رو انتخاب کرد ex d برای تجهیزات جرقه دارد و ex e برای تجهیزات کم ریسک مناسب است. همچنین مطابقت با استانداردهای محیط، دمای کاری و میزان حفاظت ip را بررسی کنید تا ایمنی واقعی توسط باکس ضد انفجار تامین شود.
همیشه گواهینامه ATEX یا IECEx را بررسی کنید چراکه بدون این موارد ایمنی تضمین نخواهد شد. تجربه پروژهها نشان میدهد به خاطر کاهش هزینه ها گاهی کارفرماها با تبلیغات زرد و تخفیفی به اشتباه از جنس های تقلبی خرید میکنند که موجب دردسرها و هزینه های چندبرابری به نسبت به باکس ضد انفجار اصلی دارد.
نحوه تشخیص باکس ضد انفجار اصل از تقلبی
در بازار ایران تشخیص باکس ضد انفجار اصل از تقلبی بعضی اوقات به سختی قابل انجام هست اما چندین نکته بسیار ساده میتواند منجر به انتخاب قطعه اصلی شود. اولین و مهم ترین مورد بررسی گواهینامه محصول است. باکس ضد انفجار اصلی باید دارای گواهینامه ATEX یا IECEx باشد و شماره آن روی بدنه و سند همراه باشد که از سایت تولیدکننده قابل استعلام است.
دوم، بررسی کیفیت ساخت و مواد استفاده در تولید است. اگر شما کمی با قطعات صنعتی آشنا باشید با نگاهی عمیق در نوع اصلی شاهد ریخته گری دقیق، رزوه های منظم و محکم هستید که درزهای آن به کلی بسته میباشد. نمونه های تقلبی اغلب سبک، دارای رنگ پریدگی با پیچ و رزوه های شل هستند اما مورد اول بسیار مهم تر است چراکه برخی موارد از شرکتهای متفرقه توجه زیادی روی ظاهر دارند و فقط متخصصین متوجه تفاوت ظاهری بین آنها میشوند.
اهمیت ابعاد و سایز در انتخاب جانکشن باکس
در پروژههای واقعی، انتخاب سایز مناسب جانکشن باکس اهمیت بسیاری دارد. جعبه خیلی کوچک باعث میشود کابلها و تجهیزات داخل آن فشرده شوند، نصب و نگهداری سخت شود و حتی ریسک آسیب یا اتصال کوتاه بالا برود. از طرفی دیگر باکس خیلی بزرگ، هزینه بالاتر و فضای اضافی میگیرد و در نصب سقفی یا روی سازههای محدود مشکل ایجاد میکند.
تجربه پروژهها نشان داده بهترین روش این است که قبل از خرید محصول، تعداد کابلها و تجهیزات داخل جعبه ضد انفجار خودتان را دقیق بررسی کنید و کمی فضای اضافی برای آینده محاسبه کنید. این کار علاوه بر راحتی در نصب و نگهداری، ریسکهای ایمنی را کم میکند و هزینههای بعدی را مدیریت میکند.
نصب، سیمکشی و نگهداری باکس ضد انفجار
نصب باکس ضد انفجار و سیم کشی اتصالات داخل آن نیاز به تخصص و تجربه دارد تا ایمنی واقعی حفظ شود. گلندها باید کاملا محکم باشد و با توجه به سایز کابل انتخاب شود همچنین کابلها بدون فشار یا خم شدید داخل آن قرار بگیرند. پیچها و درب این محصول باید طبق استاندارد بسته شوند تا هیچ درزی برای نفوذ شعله یا گرد و غبار به بیرون وجود نداشته باشد.
برای بحث نگهداری، توصیه میشود هر چند وقت یکبار وضعیت درزها، پیچها و گلندها بررسی شود و اگر خورندگی یا آسیب دیده شد، سریعا جایگزین شود یا در صورت امکان تعمیر شود. تجربه پروژهها نشان داده بازرسی منظم و نصب اصولی، هم عمر باکس ضد انفجار شما را افزایش میدهد و هم مشکلات ایمنی را به شدت کم میکند.
عوامل موثر بر قیمت باکس ضد انفجار
در بازار کشورمان ایران قیمت باکس ضد انفجار به موارد مختلفی بستگی دارد که جنس بدنه مهمترین موضوع آن است. استیل و GRP معمولا گرانتر از نوع آلومینیوم هستند و در وهله بعد نوع حفاظت قیمت را تحت تاثیر قرار میدهد که Ex d با بدنه ضخیم و محکم، هزینه بیشتری نسبت به Ex e دارد. سایز باکسها، تعداد گلندها و نوع طراحی نیز در موارد بعدی قیمت نهایی را تعیین میکند.
تجربه نشان داده اگر در خریدمان فقط به قیمت توجه کنیم در آینده باید هزینه های چند برابری متحمل شویم پس به این موضوع توجه کنید که علاوه بر توجه به قیمت، به کیفیت و داشتن گواهی و گارانتی به علاوه خدمات پس از فروش باکس ضد انفجار بسیار توجه کنید.
معرفی برندهای معتبر
تجربه پروژهها نشان میدهد خرید از برند معتبر، حتی اگر کمی گرانتر باشد، باعث کاهش ریسک، عمر بالاتر تجهیزات و اطمینان در بازرسیهای HSE میشود، در حالی که باکسهای ناشناس و ارزان در بازار ایران اغلب استاندارد واقعی ندارند و میتوانند هزینه و خطر بالایی ایجاد کنند در ادامه برخی از برترین برندهای جهانی و ایرانی در این زمینه را معرفی میکنیم:
- R.STAHL
- CORTEM
- CEAG
- WAROM
- APPLETON
- WEIDMULLER
سوالات متداول
آیا میتوان باکس معمولی را به ضد انفجار تبدیل کرد؟
نه، از نظرایمنی و استانداردی نمیشود باکس معمولی را به نوع ضد انفجار تبدیل کرد!
باکس ضد انفجار از شروع ساخت با استانداردهای خاصی ساخته میشود؛ ضخامت بدنه، نوع آلیاژ، درزها و رزوهها، نحوه بسته شدن درب و حتی مسیر خروج فشار همه طبق استانداردهای ATEX/IECEx طراحی و تست میشوند. اینها چیزهایی نیست که بعدا با اضافه کردن چند قطعه یا تعویض گلند و واشر بتوانیم به یک باکس معمولی اضافه کنیم.
آیا باکس، جانکشن باکس و ترمینال باکس ضد انفجار باهم تفاوت دارند؟
باکس یک اصطلاح عمومی است اما جانکشن باکس و ترمینال باکس هر کدام کاربرد متفاوتی دارند، هرچند ظاهرشان شبیه است. جانکشن باکس مخصوص تقسیم کابلهاست ولی ترمینال باکس برای اتصال کابلها به تجهیزات خاص استفاده میشود. انتخاب اشتباه باکسها باعث شلوغی کابلها، سختی نصب و نگهداری و حتی ریسکهای ایمنی میشود، بنابراین حتی اگر ظاهرشان شبیه هم باشد، باید متناسب با کاربرد واقعی هر پروژه و نوع تجهیزات انتخاب شوند.